Inleiding 
jaarverslag KITLV 2020

Ook voor het KITLV zal het jaar 2020 de geschiedenis ingaan als het jaar van de Covid-19 crisis. De belemmeringen die deze crisis opwierp grepen diep in. Het uitvoeren van veldwerk was vanaf maart vrijwel onmogelijk; het fellows-programma werd opgeschort, workshops en conferenties werden ook opgeschort of konden alleen digitaal plaatsvinden.

Voor lopend onderzoek betekende de crisis dat archieven en bibliotheken dicht gingen, dat veldwerk moest worden uitgesteld en dat de zo belangrijke fysieke contacten met collega’s en informanten vrijwel onmogelijk werden. Onvermijdelijk betekende de crisis vertraging en verschraling. Denk- en daadkracht waren vereist om bestaande plannen bij te stellen en na te denken over een andere invulling van het onderzoek en het maken van nieuwe plannen.

Vanaf de eerste dagen van de crisis en de sluiting van het instituut, medio maart, is veel energie besteed aan het in stand houden van de gemeenschap die het instituut ook vormt. Intern werd een wekelijkse nieuwsletter gepubliceerd, waarin niet alleen over zakelijkheden wordt geschreven, maar waaraan elke week steeds drie andere medewerkers ook hun soms zeer persoonlijke reflecties op deze tijd delen. Naar buiten toe werd na de zomer gestart met een reeks webinars. Al met al werkte alles en iedereen door, met prijzenswaardige inzet. Dat neemt niet weg dat een meerjarige crisis een zware wissel zou trekken op de perspectieven van het onderzoek en op de cohesie en dynamiek binnen het instituut.

De maatschappelijke en wetenschappelijke belangstelling voor de (post)koloniale geschiedenis van Nederland is het afgelopen decennium sterk toegenomen. Het KITLV heeft daaraan bijgedragen en ook van geprofiteerd, getuige onder meer het KITLV-NIMH-NIOD onderzoek naar de onafhankelijkheidsoorlog in Indonesië en het KITLV-onderzoek naar het koloniale en slavernijverleden van Rotterdam. Het is de bedoeling dat eerstgenoemd onderzoek eind 2021 zal worden afgesloten. Het Rotterdam-onderzoek werd eind 2020 voltooid met de presentatie, in het Wereldmuseum, van drie boeken: Gert Oostindie (red.), Het koloniale verleden van Rotterdam, Alex van Stipriaan, Rotterdam in slavernij en Francio Guadeloupe, Paul van de Laar & Liane van der Linden (red.), Rotterdam, een postkoloniale stad in beweging. Bij deze in de landelijke en stedelijke pers ruim belichte presentatie sprak onder meer burgemeester Ahmed Aboutaleb lovende woorden over de kwaliteit van het aan het KITLV toevertrouwde onderzoek. 

Promotie Hoko Horii
Promotie Grace Leksana

De maatschappelijke en wetenschappelijke belangstelling voor de (post)koloniale geschiedenis van Nederland is het afgelopen decennium sterk toegenomen.

Een deel van het Island(er)s at the Helm co-development team voor het projectvoorstel bij het National Archaeologisch Museum Aruba (NAMA). Vlnr boven: Liliane de Geus (UNESCO workgroup Bonaire), Antonio Carmona Báez (USM), Francio Guadeloupe (UvA/KITLV), Corinne Hofman (LU/KITLV), Ergün Erkoçu (UoC), Ellen van Bueren (TU Delft). 
Vlnr onder: Harold Kelly (NAMA), Menno Hoogland (KITLV), Sharelly Emanuelson (UNIARTE), Tibisay Sankatsing Nava (KITLV) (Photo: Tibisay Sankatsing Nava).

Ook verder publiceerden onderzoekers van het instituut een flink aantal boeken en artikelen, zoals uit de bijlage blijkt. Bijzondere vermelding verdienen Marieke Bloembergen & Martijn Eickhoff, The politics of heritage in Indonesia; A cultural history en de eerste twee promoties uit het PhD-programma van het KITLV, te weten die van Grace Leksana, Embedded remembering; Memory culture of the 1965 violence in rural East Java en Hoko Horii, Child marriage as a choice; Rethinking agency in international human rights. Een bijzonder blijk van wetenschappelijke erkenning is de benoeming van Ward Berenschot tot bijzonder hoogleraar ‘Comparative political anthropology of South and Southeast Asia’ aan de Universiteit van Amsterdam; hij stapt hiermee in de voetstappen van de eerdere bekleders van de KITLV-leerstoel aan de UvA, Peter Boomgaard en daarna Gerry van Klinken.

Dankzij een subsidie uit het KNAW Onderzoekfonds kon het KITLV een start maken met een nieuwe onderzoekslijn ‘Governance of climate change’, in samenwerking met de KNAW-instituten NIOO en NIAS. Een ander nieuw initiatief is het ‘Atelier KITLV’, waarin samen met het kunstenplatform 

Framer Framed wordt gezocht naar nieuwe modellen van samenwerking en kruisbestuiving tussen het KITLV, de kunsten, de journalistiek en activisme.   

De ontwikkeling van de projectenportefeuille en verdiencapaciteit was de afgelopen jaren buitengewoon positief: het verdienpercentage ligt op honderd procent, wat wil zeggen dat de eigen onderzoeksinkomsten even hoog zijn als het door de KNAW beschikbaar gestelde budget. Deze trend kan voorlopig worden voortgezet dankzij de verwerving, eind 2020, door Francio Guadeloupe, in samenwerking met Corinne Hofman, van een subsidie van M€ 3,5 in de Caribbean call van NWO voor hun programma ‘Island(ers) at the helm’. De positie van het Caribische onderzoek binnen het KITLV is daarmee sterker dan ooit. Daar staat tegenover dat een aantal high profile NWO en ERC onderzoeksvoorstellen met betrekking tot contemporain Zuidoost-Azië werden afgewezen; ook uitstekende KITLV-onderzoekers ontkomen niet aan de meedogenloze concurrentiestrijd in een veld waar de gemiddelde kwaliteit van de aanvragen de beschikbare middelen verre te boven gaat.